Krótka odpowiedź. Faktoring eksportowy to finansowanie faktur wystawionych zagranicznym odbiorcom, zwykle w walucie faktury. Ogranicza ryzyko kursowe, bo zaliczkę dostajesz krótko po wystawieniu faktury i możesz ją od razu przewalutować, zamiast czekać na zapłatę przez cały termin. Nie usuwa go jednak całkiem: reszta należności czeka na odbiorcę w obcej walucie, a ruch kursu przed wystawieniem faktury nadal jest po Twojej stronie. Niewypłacalność odbiorcy przejmuje faktor tylko w faktoringu bez regresu.
Czym jest faktoring eksportowy?
Faktoring eksportowy to finansowanie faktur wystawionych odbiorcom za granicą: sprzedajesz faktorowi wierzytelność, dostajesz zaliczkę, a resztę po tym, jak odbiorca zapłaci. Faktura opiewa na euro, dolary lub inną walutę, odbiorca podlega obcemu prawu, a jego kondycję trzeba ocenić w innym kraju. Podstawy mechanizmu wyjaśnia poradnik co to jest faktoring.
Faktoring dla eksporterów jest mniejszą częścią rynku niż obsługa faktur krajowych. W 2019 r. faktoring zagraniczny stanowił 13,4% wierzytelności nabytych przez banki i 14,7% u faktorów niebankowych. Warianty umowy opisuje przegląd rodzajów faktoringu.
Skąd bierze się ryzyko kursowe w eksporcie?
Ryzyko kursowe to ryzyko, że między wystawieniem faktury a wpływem pieniędzy kurs waluty zmieni się na Twoją niekorzyść. Koszty zwykle ponosisz w złotych, a należność masz w euro, więc każdy dzień odroczenia płatności to dzień, w którym kurs pracuje bez Ciebie. Im dłuższy termin płatności zagranicznego odbiorcy, tym więcej czasu na ruch.
Jest też drugi moment ryzyka: cena w ofercie. Jeśli podałeś kwotę w euro na tygodnie przed wystawieniem faktury, kurs mógł się zmienić jeszcze przed sprzedażą.
Przykład hipotetyczny, nie oferta żadnej firmy. Wystawiasz fakturę na 20 000 EUR z terminem 60 dni. W dniu wystawienia kurs wynosi 4,30 zł, więc liczysz na 86 000 zł. W dniu zapłaty kurs to 4,20 zł i dostajesz 84 000 zł: o 2 000 zł mniej, choć odbiorca zapłacił całość.
Jak faktoring eksportowy ogranicza ryzyko kursowe?
Faktoring eksportowy skraca czas ekspozycji na kurs: zaliczkę dostajesz zaraz po przekazaniu faktury, a nie po upływie terminu płatności. Jeśli umowa przewiduje wypłatę w walucie faktury, możesz ją przewalutować w dniu wpływu albo zostawić na rachunku walutowym, gdy sam płacisz dostawcom w tej walucie.
Ciąg dalszy przykładu hipotetycznego (opłaty faktora pomijamy). Zaliczka to 80% faktury, czyli 16 000 EUR, przewalutowana trzeciego dnia po kursie 4,29 zł: 68 640 zł. Pozostałe 4 000 EUR odbiorca płaci po 60 dniach po kursie 4,20 zł: 16 800 zł. Razem 85 440 zł zamiast 84 000 zł. Gdyby kurs urósł, reszta wyszłaby lepiej, ale to loteria, a nie zabezpieczenie.
Zastrzeżenia, o które warto zapytać przed podpisaniem umowy:
- Reszta należności nadal jest narażona. Wg rozprawy doktorskiej z 2014 r. tylko pierwsza transza może zostać od razu wymieniona na walutę krajową, więc faktoring skraca ekspozycję, ale jej nie eliminuje.
- Kurs przeliczenia. Przy wypłacie w złotych faktor stosuje własną tabelę kursów albo kurs z określonego dnia. Zapytaj, z którego, i czy konwersja ma osobną opłatę.
- Cena w ofercie. Faktoring nie chroni przed zmianą kursu sprzed wystawienia faktury.
Jak działa przy niewypłacalności zagranicznego odbiorcy?
Niewypłacalność odbiorcy ogranicza faktoring bez regresu: faktor przejmuje to ryzyko do ustalonego limitu na odbiorcę. W faktoringu z regresem niezapłacona faktura wraca do Ciebie. Część firm oferuje wariant zabezpieczony gwarancją. Zapytaj, kto tej gwarancji udziela (faktor importowy, ubezpieczyciel czy Twój faktor) i do jakiego limitu na odbiorcę.
W transakcjach zagranicznych działa często system dwóch faktorów. Twój faktor eksportowy przekazuje wierzytelność faktorowi importowemu w kraju odbiorcy, a ten zna lokalny rynek i prawo, ocenia odbiorcę i pilnuje płatności. Wg zasad GRIF faktor importowy wypłaca eksporterowi zatwierdzoną wierzytelność 90. dnia po terminie płatności, jeśli odbiorca nie zapłacił z przyczyn innych niż spór. Zgłoszony przez odbiorcę spór o towar lub fakturę wstrzymuje tę wypłatę do rozstrzygnięcia.
GRIF to ogólne zasady faktoringu międzynarodowego w sieci FCI. Twoja umowa może mieć inne reguły, więc sprawdź, kto jest faktorem importowym, w jakich krajach działa i kiedy limit na odbiorcę zostaje zatwierdzony.
Kiedy faktoring eksportowy się opłaca?
Faktoring eksportowy opłaca się, gdy sprzedajesz za granicę z odroczonym terminem i zależy Ci na szybkim wpływie pieniędzy oraz mniejszym ryzyku. Wskazówki:
- Odbiorcy płacą w obcej walucie, a Ty ponosisz koszty w złotych.
- Nie znasz kondycji zagranicznych odbiorców i nie masz jak jej sprawdzić samodzielnie.
- Obsługujesz kilku stałych odbiorców, więc faktor może ustalić limit na każdego.
Nie ma sensu, gdy odbiorca płaci z góry albo akredytywą, a sprzedaż zagraniczna to rzadkie transakcje. Sprawdź koszt faktoringu przed wyborem firmy. Firmy obsługujące wiele krajów i walut porównuje ranking faktoringu międzynarodowego. Jeśli to duży eksporter z wieloma odbiorcami, zobacz faktoring dla dużych firm.
To zestawienie nie jest poradą finansową ani prawną. Warunki konkretnej umowy i zabezpieczenie kursu warto potwierdzić z księgowym lub doradcą. Pozostałe zestawienia znajdziesz wśród rankingów faktoringu.
Najczęściej zadawane pytania
Jak faktoring chroni przed ryzykiem kursowym?
Skraca czas, w którym kurs może zadziałać na Twoją niekorzyść. Zaliczka wpływa szybko, więc większą część wartości faktury zamieniasz na złote, zanim kurs się zmieni. Reszta należności pozostaje narażona do dnia zapłaty, a ruchu kursu sprzed wystawienia faktury faktoring nie cofa.
Czym jest faktoring eksportowy?
To sprzedaż faktorowi wierzytelności od zagranicznego odbiorcy: dostajesz zaliczkę od razu, a resztę po opłaceniu faktury. Dochodzą obca waluta, obce prawo i ocena odbiorcy z innego kraju.
Czy faktoring eksportowy zastępuje zabezpieczenie kursu w banku?
Nie. Bankowy kontrakt terminowy blokuje kurs na konkretny dzień, a faktoring skraca czas ekspozycji i finansuje faktury. Można je łączyć, ale każde ma osobny koszt.
Czy faktoring eksportowy chroni przed brakiem zapłaty od odbiorcy?
Tylko w wariancie bez regresu i dla odbiorcy, którego faktor wcześniej zatwierdził. W faktoringu z regresem niezapłacona faktura wraca do Ciebie, a spór o towar lub fakturę zwykle wstrzymuje wypłatę.