Krótka odpowiedź. Wady i zalety faktoringu dla MŚP sprowadzają się do jednego rachunku: czy koszt finansowania faktury jest niższy niż korzyść z szybszej gotówki. Faktoring się opłaca, gdy długie terminy płatności blokują kapitał, a marża udźwignie koszt. Nie opłaca się, gdy marża jest bardzo niska albo odbiorcy płacą na czas. Do decyzji potrzebujesz własnego rachunku, a nie ogólnej opinii.
Czy faktoring się opłaca firmie z sektora MŚP?
Faktoring się opłaca firmie z sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), gdy czekanie na zapłatę kosztuje ją więcej niż finansowanie faktury. Problem jest powszechny: w badaniu KRD i NFG z grudnia 2021 r. faktury płacone po terminie wskazało jako największą barierę finansową 56,3% firm MŚP. W 2024 r. duże firmy płaciły na czas jedynie 49% faktur B2B, a mikrofirmy 89%. Jeśli sprzedajesz dużym odbiorcom, Twój kapitał obrotowy czeka więc zwykle najdłużej.
Wady i zalety faktoringu w jednej tabeli
| Zalety | Wady i ryzyka |
|---|---|
| Płynność przy długich terminach płatności | Koszt, który zmniejsza marżę |
| Ocena odbiorców i windykacja w pakiecie | Zależność od decyzji faktora o limicie |
| Finansowanie rośnie wraz ze sprzedażą | Regres w faktoringu niepełnym |
| Przejęcie ryzyka w faktoringu pełnym | Zakaz cesji u części odbiorców |
Jakie są zalety faktoringu?
Najważniejszą zaletą faktoringu jest gotówka z faktury przed jej terminem. W tym samym badaniu najczęściej wskazywaną zaletą była ochrona płynności finansowej (22,3% wskazań), choć to deklaracje badanych, a badanie współfinansowała firma faktoringowa. Do tego dochodzą: ocena odbiorców, możliwość przejęcia windykacji i finansowanie, które rośnie razem ze sprzedażą, w odróżnieniu od stałego limitu kredytu. Faktoring zwykle opiera się na przelewie wierzytelności, a nie na udzieleniu kredytu, a jego wpływ na zdolność kredytową i księgi zależy od umowy, więc potwierdź go z księgowym. Różnice opisuje porównanie: faktoring a kredyt.
Jakie są wady faktoringu i jego ryzyka?
Wady faktoringu to przede wszystkim koszt, zależność od faktora i ograniczenia po stronie odbiorców. Autorzy opracowania z 2013 r. wskazują, że przy niskich marżach dyskonto może przewyższyć zysk z transakcji, a faktoring dotyczy wyłącznie transakcji B2B z odroczonym terminem i wymaga zdywersyfikowanych odbiorców. Dodaj do tego:
- Regres. W faktoringu niepełnym za wypłacalność odbiorcy odpowiadasz, jeśli wyraźnie to przyjmiesz w umowie.
- Zakaz cesji. Odbiorca może zastrzec go w umowie, a wobec faktora działa on tylko przy wzmiance w dokumencie wierzytelności albo gdy faktor o nim wiedział.
- Jawność. Odbiorca dowiaduje się o finansowaniu, jeśli wybierasz faktoring jawny.
- Koszt. Jego składniki opisuje poradnik o koszcie faktoringu.
Kiedy faktoring się opłaca, a kiedy nie?
Faktoring się opłaca w trzech sytuacjach:
- sprzedajesz dużym odbiorcom z długimi terminami, a brak gotówki blokuje kolejne zlecenia,
- Twoja marża pokrywa koszt finansowania z zapasem,
- odbiorcy są wiarygodni, a Ty chcesz przerzucić ocenę ryzyka i windykację na wyspecjalizowaną firmę.
Nie opłaca się, gdy marża jest bardzo niska, odbiorcy płacą na czas, a Ty masz zapas gotówki, albo gdy umowy z odbiorcami zakazują cesji. Szerzej o tym, dla kogo jest faktoring, pisze osobny poradnik. Ofertę dla mniejszych firm opisuje ranking faktoringu dla małych firm, a podstawy wyjaśnia tekst co to jest faktoring.
Dwa przykłady z praktyki MŚP
Oba przykłady są hipotetyczne i pokazują, jak ta sama decyzja wypada różnie przy innej marży.
Przykład hipotetyczny, nie oferta żadnej firmy. Firma usługowa z długimi terminami. Faktura na 40 000 zł netto z terminem 60 dni, marża 25%, całkowity koszt faktoringu 2% wartości faktury, czyli 800 zł. Bez faktoringu firma nie ma gotówki na drugie zlecenie za 40 000 zł. Dzięki niemu realizuje je od razu i zyskuje 10 000 zł marży. Po odjęciu kosztu 800 zł zostaje 9 200 zł korzyści.
Przykład hipotetyczny, nie oferta żadnej firmy. Firma produkcyjna z marżą 5%. Faktura na 100 000 zł netto, marża 5%, czyli 5 000 zł. Całkowity koszt faktoringu to 3% wartości faktury, czyli 3 000 zł. Po jego odjęciu z marży zostaje 2 000 zł. Jeśli finansowanie nie pozwala przyjąć dodatkowych zamówień, faktoring zjada większość zysku z tej faktury.
Różnicę robi nie sam faktoring, lecz to, czy zwolniona gotówka zarabia więcej, niż kosztuje. Ten poradnik nie jest poradą finansową ani prawną; wynik własnej firmy warto potwierdzić z księgowym. Przegląd firm znajdziesz w rankingu firm faktoringowych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy faktoring jest bezpieczny?
Bezpieczeństwo zależy od wiarygodności faktora i zapisów umowy. Sprawdź firmę w rejestrach, zakres regresu, zabezpieczenia i zasady wypowiedzenia. W faktoringu niepełnym ryzyko braku zapłaty odbiorcy nadal może wrócić do Ciebie.
Czy faktoring bez cesji jest możliwy?
Nie, bo faktoring opiera się na przelewie wierzytelności. Można go tylko ukryć przed odbiorcą w faktoringu cichym. Jest to dopuszczalne, ale dopóki dłużnik nie dostał zawiadomienia, jego zapłata do Twoich rąk jest skuteczna wobec faktora. Dlatego musisz przekazać pieniądze faktorowi.
Czy faktoring wymaga zgody małżonka?
Sprzedaż faktury faktorowi nie wymaga zgody dłużnika. Kwestia współmałżonka dotyczy raczej zabezpieczeń, jak poręczenie czy weksel. Zapytaj faktora, czy wymaga takiego podpisu, i omów to z prawnikiem przed podpisaniem umowy.